Proxy kelimesi ne anlama gelir?#
İngilizce “proxy” sözcüğü vekil anlamına gelir. Ağ dünyasında da aynı işi yapar: bir istemci adına başka bir sunucuyla konuşur. Normalde tarayıcınız bir siteye doğrudan bağlanır ve site sizin IP adresinizi görür. Proxy kullandığınızda tarayıcınız önce proxy sunucusuna bağlanır, proxy de hedef siteye ulaşır. Hedef site bağlantıyı proxy’nin IP adresinden gelmiş olarak görür.
Bir istek proxy üzerinden nasıl akar?#
- Uygulamanız veya tarayıcınız proxy adresine ve portuna bağlanır.
- Gerekliyse kullanıcı adı ve parola ile kimliğinizi doğrularsınız.
- Proxy, hedef siteye kendi adına yeni bir bağlantı açar ve isteğinizi iletir.
- Hedef site yanıtı proxy’ye gönderir; proxy de bunu size aktarır.
Bu akış iki sonuç doğurur. İlki, hedef sitenin gördüğü kaynak adresin proxy’ye ait olmasıdır. İkincisi, tüm trafiğin proxy’den geçmesidir; yani proxy’yi işleten taraf, protokole bağlı olarak neyi görebileceğini belirler. HTTPS trafiği şifreli tünel ile taşındığında içerik proxy tarafından okunamaz, ancak hangi sunucuya bağlandığınız görülebilir. Ayrıntısı için HTTPS proxy rehberine bakın.
Proxy, VPN ve Tor aynı şey midir?#
Hayır. Üçü de trafiği başka bir yerden çıkarır, fakat kapsamları farklıdır. Proxy genellikle tek bir uygulama ya da tarayıcı için ayarlanır ve çoğu zaman trafiği ek olarak şifrelemez. VPN, cihazın tüm trafiğini şifreli bir tünele alır. Tor ise trafiği birden çok düğümden geçirerek farklı bir model kullanır. Proxy’nin avantajı hafif ve uygulama bazlı olmasıdır; dezavantajı, şifreleme ve gizlilik garantisinin kendiliğinden gelmemesidir.
Başlıca proxy türleri#
| Ölçüt | Tür | Kısaca |
|---|---|---|
| Protokol | HTTP / HTTPS | Web trafiği için; istekleri uygulama katmanında anlar. Ayrıntı |
| Protokol | SOCKS4 / SOCKS5 | Protokolden bağımsız; TCP (SOCKS5’te UDP de) taşır. Ayrıntı |
| IP kaynağı | Datacenter | Veri merkezlerinden verilen IP’ler. |
| IP kaynağı | Residential | Ev kullanıcılarına ait bağlantılardan sağlanan IP’ler. |
| IP kaynağı | ISP / Mobil | İnternet servis sağlayıcı ya da mobil operatör aralıklarından IP’ler. |
| Anonimlik | Şeffaf / Anonim / Elit | Hedefe ne kadar bilgi sızdırıldığını anlatır. Ayrıntı |
İleri ve ters proxy farkı#
Bu sitede konu ettiğimiz proxy’ler, istemci tarafında duran ileri yönlü proxy’lerdir. Ters proxy (reverse proxy) ise tersine, sunucu tarafında durur ve gelen istekleri arkadaki uygulamalara dağıtır; yük dengeleme, önbellekleme ve TLS sonlandırma gibi işler görür. Bir web sitesine bağlandığınızda karşınıza çıkan sunucu çoğu zaman bir ters proxy’dir ve siz bunu fark etmezsiniz.
Proxy ne sağlar, ne sağlamaz?#
Proxy hakkındaki beklentiler çoğu zaman gerçekçi değildir. Doğru çerçeve için neyi sağladığını ve neyi sağlamadığını ayırmak gerekir.
| Beklenti | Gerçek durum |
|---|---|
| Hedef siteye farklı bir IP adresi göstermek | Sağlar: hedef, bağlantıyı proxy’nin IP’sinden gelmiş görür. |
| Trafiği şifrelemek | Kendiliğinden sağlamaz; şifreleme HTTPS gibi üst katman protokollerinden gelir. |
| Kimliğinizi tamamen gizlemek | Sağlamaz; proxy işleten taraf sizi görür, hesap girişleri ve tarayıcı izleri sizi tanıtabilir. |
| Hızı artırmak | Genellikle sağlamaz; bir aracı eklemek çoğu zaman gecikmeyi artırır. Önbellekli kurumsal proxy’ler istisnadır. |
| Bağlantıyı kalıcı kılmak | Sağlamaz; özellikle ücretsiz proxy’ler her an kapanabilir. |
Bu tablo bir şeyi netleştirir: proxy bir araçtır, bir koruma kalkanı değildir. Ne kadar güvenebileceğiniz, arkasındaki işletmeciye ve kullandığınız protokole bağlıdır. Gizlilik ya da güvenlik odaklı bir ihtiyacınız varsa önce ücretsiz proxy kullanmanın riskleri rehberini okumanızı öneririz.
Proxy’yi pratikte denemek#
Bir proxy’nin çalışıp çalışmadığını ve sizi hangi IP adresiyle gösterdiğini komut satırından kolayca görebilirsiniz. Önce proxysiz, sonra proxyli çıkış IP’nizi karşılaştırın.
# Doğrudan bağlantıyla görünen IP
curl https://api.ipify.org
# Kimlik doğrulamalı bir HTTP proxy üzerinden görünen IP
curl --proxy http://USERNAME:[email protected]:PORT https://api.ipify.orgElinizdeki adresin gerçekten bir proxy olarak çalışıp çalışmadığını ayrıca sınamak iyi bir alışkanlıktır. Adım adım yöntem için proxy nasıl kontrol edilir rehberine başvurabilirsiniz.
Proxy ne zaman anlamlıdır?#
- Bölgesel görünüm testleri: Bir sayfanın veya reklamın başka bir ülkeden nasıl göründüğünü kontrol etmek.
- Ağ erişim kuralları: Kurum içinde belirli çıkış noktalarından geçmesi gereken trafik.
- Geliştirme ve test: Uygulamanızın proxy üzerinden çalışıp çalışmadığını denemek.
- Veri toplama: Sitelerin kullanım koşullarına ve yasal sınırlara uygun, izinli işler.
Bir proxy, hukuka veya sitelerin kullanım koşullarına aykırı bir faaliyeti meşrulaştırmaz. Bağlantı kısıtlamalarını aşma ya da başkasının hesabına yetkisiz erişim gibi amaçlar için proxy kullanımını desteklemiyoruz.
Ücretsiz ve ücretli proxy arasında seçim#
Ücretsiz proxy’ler herkese açık olduğu için kimin işlettiği bilinmez ve çoğu kısa ömürlüdür. Ücretli hizmetlerde ise kimlik doğrulama, tanımlı bir protokol ve bir sağlayıcı bulunur. Hangisinin size uygun olduğuna karar vermek için ücretsiz proxy listesini inceleyebilir, kalıcı ihtiyaçlarda ise ürünlerimize göz atabilirsiniz.